de ploeg

Zij geven hun kennis door

"De werkelijke fundamenten van Guédelon zijn die van de burcht natuurlijk, maar ook de ploeg"*

*Gezegd door Maryline Martin, mede oprichster van Guédelon uit het boek Guédelon Des hommes fous un château fort (Ed. Aubanel ; 2004) 

een van de doelen van Guédelon is aan een zo’n breed mogelijk publiek de werken  uitleggen © Guédelon

Om een dergelijk avontuur goed te laten verlopen heeft men een gepassioneerde en bekwame ploeg nodig.  

Guédelon telt nu 70 werknemers waarvan er 40 daadwerkelijk aan de bouw van de burcht werken.

Sommige werknemers hadden een diploma toen ze bij Guédelon kwamen werken, andere werden hier ter plaatse opgeleidt. Door de grondstoffen in bouwmaterialen te veredelen geeft Guédelon oude vergeten kennis door en worden vergeten technieken weer toegepast. 

De ambachtsman op Guédelon heeft een dubbele rol, hij moet een bekwame vakman zijn en moet aan iedere bezoeker de bouw van een burcht kunnen uitlegen.

Florian Renucci is de bouwmeester van de bouwplaats. Hij is verantwoordelijk voor de uitvoering van de werken en de technische begeleiding door het wetenschappelijk team.       

Zij dragen hun steentje bij

In het midden Sam, een van de timmermannen op Guédelon die twee stagiaires begeleid. © C. Guérard

De ploeg van Guédelon krijgt veel hulp van de « Bâtisseurs”. Dit zijn ongeveer 650 vrijwilligers die zich ieder jaar inwijden in de technieken van het bouwen.”Liefhebbers van oude stenen” of beginnelingen, stagiaires in opleiding worden hier op Guédelon opgenomen in de ploeg werklieden

  • bâtisseurs : Dit zijn vrijwilligers die hun steentje willen bijdragen aan dit bouwwerk. U hoeft niet vakbekwaam te zijn, een goede inzet en de wil iets te willen leren zijn genoeg. Er wordt wel een redelijke kennis van de Franse taal gevraagd.
  • stagiaires : Zij komen hier in het kader van hun opleiding. Guédelon heeft de bevoegdheid steenhouwers, metselaars, timmermannen en houthakkers op te leiden. 
  • Groepen : IMPRO, IME, gespecialiseerde inrichtingen. Zij worden door eigen personeel begeleid en komen hier in het kader van een pedagogisch en educatief progamma

Zij laten de muren stenen spreken

Alex, een van de steenhouwers, maakt een keilgat om de steen te splijten © Guédelon - C. Guérard

De steenhouwers in de groeve:

De steenhouwers in de groeve moeten een uitstekend waarnemingvermogen hebben om stenen van goede kwaliteit te delven zonder te snel uitgeput te raken. Het kan wel enige jaren duren voordat hij in staat is “de steen te lezen”. Hij bestudeert de steen, bekijkt de kleur, probeert een natuurlijke breuklijn te vinden. Hoe blauwer de steen, hoe harder, hoe moeilijker te bewerken. Een steenhouwer geeft de voorkeur aan een donkerrode steen die van goede kwaliteit is en minder moeilijk is om te bewerken.

Nadat de steenhouwer een geschikte breuklijn heeft gevonden maakt hij keilgaten in de breuklijn. Hij plaatst ijzeren keilen in deze gaten en slaat vervolgens met een voorhamer op deze keilen. De schokgolf zal de steen precies op die plek splijten. De steenhouwers in de groeve werken volgens opdracht. De bouwmeester overhandigt hun een lijst met stenen van een bepaalde afmeting, dikte of kwaliteit die hij nodig heeft.

Jean-Paul bewerkt een aanzetsteen voor het kruisgewelf in de kapel.© Guédelon - C. Guérard

De steenhouwers:

De steenhouwers bewerken de ijzerhoudende zandsteen (bruin) en de kalksteen (wit). Zij beheersen perfect de meetkunde en maken gebruik van een ontwerpvloer om de te realiseren werken op uit te tekenen. Zij maken ook de mallen die de perfecte afmetingen hebben om de stenen te maken.

De lapidaire merktekens : we onderscheiden twee soorten merktekens

  • het merk van de steenhouwer (handtekening) zodat bekend is wie de steen gemaakt heeft, de steenhouwer werd per steen betaald en ook om de steen te contoleren.
  • Een plaatsingsteken, een teken dat aangeeft waar de steen in de burcht geplaatst moet worden of waar ten opzichte van eerder geplaatste stenen.
Tito, Fabrice en de andere metselaars assembleren het traceerraam.© Guédelon - C. Guérard

De metselaars:

De metselaars worden heel vaak afgebeeld op miniatuurschlderkunsten waar ze op de muren werken met hun drie onmisbare gereedschappen, de troffel, loodlijn en loodrei.

De metselaar stond minder hoog in aanzien hoewel hij veel meer deed dan stenen op elkaar stapelen. Zij beheersten de techniek om complexe werken als gotische ramen, kruisgewelven, graatgewelven, tunnelgewelven of koepels te bouwen. Het bouwen van een gewelf is technisch gezien complex. De metselaars plaatsen de stenen zodanig dat de druk van het gewelf gelijkmatig verdeeld wordt. Afgezien van meetkunde beheersen ze ook de techniek om de druk te berekenen. 

Het mengen van de mortel. © Guédelon

De mortelmengers:

De mortelmengers gebruiken mortel om de stenen te metselen. De mortel is samengesteld uit luchtkalk, zand en water. De precieze samenstelling van de mortel hangt af waarvoor deze mortel voor gebruikt wordt.

 Met deze basisingrediënten maken de mortelmengers verschillende soorten mortel. *

  • elastische mortel voor bijvoorbeeld een gewelf of boog
  • een mortel van een meer fijne samenstelling voor het metselwerk van de muren
  • een ruwe mortel voor het vulwerk in de binnenmuren en het vastzetten van de stenen

Door te spelen met de dosering van de kalk en de soorten zand met verschillende korrelgrootte  en hoeveelheid water kunnen ze verschillende soorten mortel maken.

De mortelmengers mengen samen met een kalkhouw de verschillende ingrediënten voor de mortel op een houten vloer; de mengvlonder.

Thierry kantrecht een eikenhouten stam. © Guédelon - C. Duchemin

De houthakkers:

De houthakkers werken op Guédelon hoofdzakelijk met eikenhout.

Afhankelijk van de grootte, diameter en vorm wordt de boom ter plaatste uitgezocht. Een boom wordt naar gelang een bepaalde behoefte geveld. In tegenstelling tot wat veel mensen denken zijn bomen met kromme stammen voor bepaalde specifieke doeleinden zeer gewild. Eenmaal gekant worden deze bomen gebruikt als verbindingsstukken voor bijvoorbeeld spant of voor een afdak. Door het kantrechten van het hout wordt de natuurlijke structuur van het hout gerespecteerd wat de resistentie beduidend verhoogt ten opzichte van gezaagd hout waarvan de houtvezels zijn gebroken.

Wanneer we deze bomen niet op Guédelon vinden wordt dit in een naburig bos gekocht.

De houthakkers vellen de bomen met bijlen en wiggen. De boom wordt daarna zo snel mogelijk met een beslagbijl gekantrecht omdat het hout nog niet droog is. Kantrechten houdt in dat de ronde bomen met een kantbijl vierkant gekapt worden. De schors en het spinthout worden verwijderd en het kernhout wordt vierkant gehakt om hiervan balken en kepers te maken.

Nicolas assembleert een spant in een werkplaats naast de burcht © Guédelon - C. Guérard

De timmermannen:

De timmermannen zijn verantwoordelijk voor alle timmerwerk op de burcht. Op het nog verse hout wordt alles getraceerd, vervolgens bewerkt en geassembleerd. De timmermannen maken ook het formeel die het gewelf gaat ondersteunen tijdens de bouw. Gedurende de gehele bouw van de burcht bouwen ze ook de steigers die regelmatig gemonteerd en gedemonteerd moeten worden. Zij maken ook de hefwerktuigen zoals katrollen, lieren en tredmolens.

De timmermannen maken ook de noodzakelijke gereedschappen als bijvoorbeeld loodreien, regels, meetstokken en kompassen.

Net zoals de steenhouwers werken ook zij op een ontwerpvloer. 

Het maken van het hang en sluitwerk van de deur van de woontoren.© Guédelon

De smeden:

De smeden zijn onmisbaar voor een goede gang van zaken op een bouwplaats. Zij zijn niet alleen verantwoordelijk voor het maken maar ook voor het onderhoud van alle gereedschappen voor de werklieden. Vaak moeten zij deze opnieuw smeden,harden en slijpen. De steenhouwers verslijten iedere dag een set gereedschappen bestaande uit twee puntbeitels, een ceseel, en een job. Bij de smeden staat een rek met voor iedere arbeider een schap met hun merkteken voor de gereedschappen die hersteld moeten worden. Deze moeten opnieuw gesmeed of geslepen worden. Zij laten hier hun gereedschappen achter en nemen vervolgens de gereedschappen weer mee die hersteld zijn. Zij staan voordurend in contact met de bouwmeester en zijn ook verantwoordelijk voor het maken van hang en sluitwerk voor de deuren, spijkers, roosters e.d.

Laëtitia spant Kaboul voor de kipwagen in.© Guédelon - V. Tiercelin

De menners en hun paarden:

Het transport van de zware materialen op Guédelon wordt met paarden gedaan. Deze zijn kalm en goed afgericht en manoeuvreren met grote precisie op de bouwplaats. Voor het transporteren  van gevelde bomen of lange balken wordt met een trinqueballe gewerkt. Deze wagen bestaat uit twee delen en kan wel 15 meter lang worden. De tombereau is een kipwagen  waarmee stenen, mortel, of zand vervoerd wordt. De fardier wordt een blokwagen genoemd. Hiermee worden zware unieke voorwerpen vervoerd zoals een sluitsteen of een latei. Deze wagen is heel laag wat het laden vereenvoudigd.

De menners op Guédelon werken met 3 paarden, twee paarden uit de Comtoise: Paloma en Arpège en een Percheron: Tyrelienne.

Bruno, een van de dakpannenmakers controleert de kwaliteit van een dakpan. © Guédelon - V. Tiercelin

De dakpannenmakers:

Waarop lijkt een dakpan uit de 13e eeuw bestemd voor een eenvoudige burcht in de streek de Puisaye? Wat voor soort klei hebben wij nodig? Hoe moeten wij deze bewerken? Hoe ziet een oven voor het bakken van de dakpannen eruit en hoe verloopt het bakken? Met behulp van publicaties en door middel van het bezoeken van traditionele dakpannenmakers hebben wij de nodige informatie verkregen. De klei wordt gekneed en platgeslagen en vervolgens in een mal gestopt. Deze wordt dan op rekjes gedroogd waardoor ze een lichte kromming verkrijgen. De afmetingen en vorm variëren bij de verschillende opgravingen.

Voor wat betreft de oven beschikken we slechts over informatie over het binnenste gedeelte van de oven: de afmetingen op de grond van de verbrandingsruimte, de vorm van de bogen in de tunnels in het stookgedeelte en de afmeting van de tunnel aan de ingang van de oven.

Met al deze informatie kon het experimenteren, beginnen wat ongeveer vier seizoenen duurde. Vervolgens belande wij in de productiefase want er waren ongeveer 28000 dakpannen nodig om het dak van de woning van de leenheer te bedekken. Deze weddenschap werd in 2008 gewonnen.

Roger bevestigd de halmen aan de haken. © Guédelon - V. Tiercelin

De touwslagers :

Naargelang de behoefte maakt de touwslager lange of kortere, dikke of dunnere touwen voor de bouwplaats. De touwen zijn gemaakt van hennep of vlas en worden voor verbindingen op de bouwplaats gebruikt.

Het vlechten van touwen bestaat uit verschillende etappes:

  • Na het bevestigen van de halmen aan de haken van het rad, draait de touwslager het rad
  • Hij verkrijgt zo 4 strengen ( één per haak)

Hij blijft het rad draaien totdat een mobiel element waaraan de draden zijn bevestigd, naar voren komt.

Door verschillende touwen samen te vlechten verkrijgt de touwslager des torches. Dit zijn grote platte touwen waarop de stenen tijdens het bewerken geplaatst worden om ze te beschermen.

laatste nieuws