De materialen

De historische en architecturale context

De bouwplannen van Guédelon

De methode

De materialen

Diaporamas

De materialen

Guédelon

De plek waar een kasteel in de middeleeuwen gebouwd werd, werd nooit toevallig gekozen, maar altijd volgens een bepaalde logica. Het kon een strategische plek zijn, met een goed uitzicht op doorgaande wegen, of een plek waarop het kasteel van heinde en ver zichtbaar was, om een bepaalde rijkdom en macht uit te stralen. Ook bij Guédelon speelde de ligging een rol. Het terrein werd gekozen vanwege de aanwezige grondstoffen. Transport was in de middeleeuwen erg duur vanwege de plaatselijke belastingen en de tol die geheven werd. Hierdoor kon de prijs van de materialen zelfs verdubbelen. Bovendien vond het transport vaak plaats met behulp van dieren of over rivieren, hetgeen veel tijd kostte.

Het was dus van belang om een terrein te vinden waar de elementaire grondstoffen aanwezig waren.

Een bos, een oude steengroeve, aarde, zand en water. Meer is er niet nodig. Een ander element dat vanaf het begin van het project heeft bijgedragen aan de weerklank ervan, is de naam. Een terrein met de klinkende naam Forêt et Etang de Guédelon leek voorbestemd voor dit middeleeuws avontuur.

De steen

© Guédelon

De steen : ijzerhoudende zandsteen

Deze steen is terug te vinden in verschillende gebouwen in de omgeving, zowel in grote prestigieuze constructies zoals het kasteel van Ratilly, als in bescheiden arbeiderswoningen in de Puisaye.

Afhankelijk van de laag bevat de steen 30 tot 40 % ijzermineralen, hetgeen de winning en bewerking erg moeilijk kan maken. Afhankelijk van de hoeveelheid okerpigment en het gehalte aan ijzermineralen varieert de steen van honingkleurig voor de zachtere, brokkelige steen, tot de kleur van verbrand brood voor de zeer harde steen.

De steen wordt gewonnen in de groeve aan de voet van het kasteel in aanbouw.

© Guédelon

De winning van de steen :

Na een blok steen 'gelezen' te hebben om de natuurlijke breukvlakken van de steen te bepalen, worden op één lijn verschillende gaten geboord, waarin metalen wiggen worden geslagen. Door afwisselend op de verschillende wiggen te slaan zal de blok op de gewenste plaats recht afbreken.

De mooiste, hardste en meest homogene blokken worden gebruikt voor de lateien, gewelfstenen, kraagstenen of de sierranden op de buitenmuren.

De blokken van middelmatige kwaliteit worden verwerkt in de weermuren en doen dienst als gevelstenen.

© Guédelon

In de middeleeuwen was men erg zuinig en werd alles gebruikt. Ook op Guédelon zijn we zuinig en worden stenen van slechte kwaliteit en afvalstenen gebruikt voor het opvullen van de muren. De muren van Guédelon zijn gemiddeld 3,50 meter dik.

Afhankelijk van hun bestemming worden de stenen door paarden in een kiepkar naar de steenhouwerloge gebracht waar ze verder worden bewerkt of op de muren gehesen met behulp van tredmolens.

Voor sommige sierelementen, zoals het kruisribgewelf in de Tour de la Chapelle of de raamomlijstingen van het woongedeelte, wordt kalksteen uit een naburige groeve gebruikt.

Het hout

© Guédelon

Het hout : eikenhout

In de middeleeuwen is hout alomtegenwoordig in de bouw en wordt onder meer gebruikt voor de overdekking van rondgangen, uitspringende torenomlopen, loopbruggen en bruggen. Omdat hout vergaat, is niet veel houtwerk uit die tijd bewaard gebleven. Slechts enkele gebinten hebben het overleefd.

In de bossen van Guédelon is de eikenboom koning. De houthakkers vellen de bomen volgens een uitgekiend en weloverwogen plan: die bepaalde boom in die sectie van die hoogte wordt gekapt om te dienen als latei voor de open haard of als hoofdbalk voor de woning van de leenheer.

Iedere boomkap geschiedt volgens een bepaalde logica, die van te voren wordt gedefinieerd.

De stammen van de eikenbomen (soms kastanjebomen) worden ter plaatse gevierkant. Vervolgens worden ze met behulp van paarden uit de bossen getrokken en naar de timmerlieden gebracht die ze verder bewerken.

Hout wordt ook gebruikt om werktuigen te maken, zoals waterpassen, winkelhaken, meetlatten, stelen en kiepkarren.

De aarde

© Guédelon

De aarde :

Guédelon bevindt zich in de Puisaye, een streek die al eeuwenlang bekend staat om de uitstekende kwaliteit van de okerkleurstoffen en de klei. De streek heeft dan ook een oude pottenbakkerstraditie.

Op de bouwplaats wordt de aarde voor twee belangrijke doeleinden gebruikt. Ruwe aarde wordt verwerkt tot mortel en pleisterspecie en gebakken aarde wordt gebruikt voor dakpannen en vloertegels.

© Guédelon

De mortel:

Dit is de 'lijm' waarmee de stenen van het kasteel worden verzegeld. Mortel bestaat uit kalk, gezeefde aarde en water, die in specifieke verhoudingen worden vermengd.

Het is zeer belangrijk de juiste dosering te hanteren. Als de mortel bijvoorbeeld 'te mager' is omdat deze niet genoeg kalk bevat, is deze te brokkelig en is een goede verlijming niet gegarandeerd.

Om veiligheidsredenen wordt de kalk niet op de bouwplaats zelf gemaakt, maar in gebluste vorm geleverd. De kalk wordt onder water in grote bakken opgeslagen. De arbeiders die de kalk moesten bereiden werden 'gâcheurs' (mortelmengers) genoemd.

© Guédelon

De leempleister:

De ruwe aarde wordt ook gebruikt voor het maken van leempleister. Dit is een mengsel van gezeefde aarde, leem, fijngehakt stro en water. Dit mengsel wordt gebruikt voor het opvullen van de houten geraamtes van de gebouwtjes bij de werkplaatsen.

© Guédelon

De dakpannen en vloertegels:

In het bos bevinden zich leemputten die onder water staan. De dakpannenbakkers moeten regelmatig de leem met het water mengen om zo een homogene 'pap' (barbotine) te verkrijgen.

Dit mengsel wordt vervolgens gezeefd, gereinigd en weer gemengd. Daarna wordt het in houten mallen gedrukt om er dakpannen of vloertegels van te maken. Na een tijd lang in de buitenlucht gedroogd te hebben, worden ze gedurende 4 dagen en 3 nachten gebakken op een temperatuur van 1000 graden Celsius.